UGR w oświetleniu – co oznacza wskaźnik olśnienia i kiedy wybrać oprawę?

Moc, liczba lumenów i temperatura barwowa nie wystarczą, aby ocenić jakość oświetlenia. Oprawa może zapewniać odpowiednie natężenie światła, a jednocześnie powodować dyskomfort, ponieważ jej jasna powierzchnia znajduje się bezpośrednio w polu widzenia. Przy projektowaniu biur, sal lekcyjnych i innych miejsc pracy warto więc zwrócić uwagę na UGR, czyli wskaźnik służący do oceny olśnienia przykrego.

Co oznacza UGR w oświetleniu?

UGR to skrót od Unified Glare Rating. Wskaźnik pozwala przewidzieć, jak duży dyskomfort wzrokowy może powodować bezpośrednie światło emitowane przez oprawy znajdujące się w pomieszczeniu. Metodę opracowała Międzynarodowa Komisja Oświetleniowa CIE. Niższa wartość UGR oznacza mniejsze ryzyko odczuwania nieprzyjemnego olśnienia.

Olśnienie pojawia się wtedy, gdy w polu widzenia znajduje się powierzchnia znacznie jaśniejsza od otoczenia. Może nią być niezabezpieczone źródło LED, mocno świecący panel albo oprawa zamontowana w niewłaściwym miejscu. Użytkownik nie musi patrzeć bezpośrednio na lampę. Wystarczy, że intensywne światło znajduje się pod niekorzystnym kątem względem stanowiska pracy.

W praktyce może to powodować potrzebę mrużenia oczu, trudności z koncentracją i szybsze zmęczenie wzroku. Problem staje się szczególnie odczuwalny w pomieszczeniach użytkowanych przez wiele godzin.

Czy UGR jest parametrem pojedynczej oprawy?

Określenie „oprawa UGR<19” jest powszechnie używane, ale wymaga doprecyzowania. UGR opisuje przede wszystkim całą instalację oświetleniową w określonym wnętrzu, a nie wyłącznie pojedynczy produkt.

Na wynik wpływają między innymi:

• luminancja i sposób rozsyłu światła przez oprawę,

• liczba oraz rozmieszczenie punktów świetlnych,

• wysokość montażu,

• wielkość pomieszczenia,

• pozycja obserwatora,

• jasność ścian, sufitu i pozostałego otoczenia.

Producent może podawać wartość UGR uzyskaną dla standardowych warunków obliczeniowych. Nie gwarantuje ona jednak automatycznie identycznego wyniku w każdej realizacji. Dlatego w większych biurach i obiektach komercyjnych warto wykonać projekt oświetleniowy uwzględniający geometrię konkretnego pomieszczenia.

Co oznacza UGR<19?

Zapis UGR<19 wskazuje, że oprawa została zaprojektowana z myślą o ograniczeniu olśnienia i w odpowiednio przygotowanej instalacji może pomóc uzyskać wynik poniżej 19.

Wartość ta jest powszechnie stosowana w odniesieniu do pomieszczeń biurowych, sal lekcyjnych i stanowisk, przy których pracuje się z dokumentami lub monitorami. Norma EN 12464-1 określa wymagania dotyczące oświetlenia wnętrz przeznaczonych do pracy, uwzględniając nie tylko natężenie światła, ale również ograniczenie olśnienia, równomierność i oddawanie barw. Dla wielu typowych przestrzeni biurowych przyjmowany jest graniczny poziom UGR 19.

Nie oznacza to, że każda oprawa o wyższej wartości jest produktem niskiej jakości. Dopuszczalny poziom zależy od funkcji wnętrza i rodzaju wykonywanych czynności. Inne wymagania obowiązują przy stanowisku komputerowym, a inne w korytarzu, magazynie czy pomieszczeniu technicznym.

Kiedy warto zastosować oprawy UGR<19?

Oświetlenie o ograniczonym olśnieniu warto wybierać przede wszystkim do miejsc, w których użytkownicy długo wykonują zadania wymagające skupienia. Dotyczy to zwłaszcza:

• biur i przestrzeni typu open space,

• sal konferencyjnych,

• gabinetów,

• szkół i sal szkoleniowych,

• bibliotek i czytelni,

• pracowni projektowych,

• stanowisk komputerowych.

Oprawy UGR<19 mogą być dobrym rozwiązaniem także w domowym gabinecie. Szczególne znaczenie ma wtedy ich położenie względem biurka i monitora. Nawet dobrze zaprojektowany panel może powodować dyskomfort, jeśli znajdzie się bezpośrednio nad głową użytkownika albo będzie odbijał się w ekranie.

Jak oprawy ograniczają olśnienie?

Producenci wykorzystują w tym celu odpowiednio ukształtowane rastry, soczewki, mikropryzmatyczne przesłony, zagłębione moduły LED oraz kontrolowany rozsył światła. Zadaniem tych elementów jest ograniczenie widoczności bardzo jasnej powierzchni źródła pod kątami, pod którymi użytkownik najczęściej patrzy na oprawę.

Nie należy jednak dobierać oświetlenia wyłącznie na podstawie niskiego UGR. Mocne ograniczenie kąta świecenia bez właściwego rozmieszczenia lamp może pogorszyć równomierność oświetlenia i pozostawić niedoświetlone obszary. Kontrola olśnienia musi więc iść w parze z odpowiednim strumieniem świetlnym, liczbą opraw i ich rozstawem.

Oprawy UGR<19 w ofercie APUS

W ofercie APUS dostępne są panele LED przeznaczone między innymi do pomieszczeń biurowych i użytkowych. Przykładem jest panel VALUE PANEL COMPACT UGR19 625 o mocy 33 W, temperaturze barwowej 4000 K i strumieniu 3630 lm. Producent wskazuje redukcję olśnienia do poziomu UGR<19, skuteczność świetlną do 110 lm/W oraz ograniczone tętnienie światła dzięki zastosowanemu układowi zasilającemu.

Wybierając oprawę, warto sprawdzić nie tylko UGR, ale również liczbę lumenów, barwę światła, współczynnik oddawania barw, wymiary, sposób montażu i możliwość sterowania. Dopiero zestawienie tych parametrów z funkcją oraz wielkością pomieszczenia pozwala stworzyć oświetlenie, które jest jednocześnie wydajne i komfortowe.

UGR<19 nie jest więc wyłącznie technicznym oznaczeniem na karcie produktu. To ważna wskazówka przy projektowaniu miejsc, w których pracuje się przez wiele godzin. Ostateczny komfort zależy jednak od całej instalacji: jakości opraw, ich rozmieszczenia oraz warunków panujących we wnętrzu.